The Art of Dutch Keyboard Music

8-cd box - 2015

Een bloemlezing, dat is wat het geworden is. Een verzameling van niet op musicolo­gische, maar op muzikale gronden bijeengebrachte Noord-Nederlandse klavierstukken uit de laatste vier eeuwen. Enig inzicht in de materie wordt zeker geboden, maar een wetenschappelijk verantwoord historisch overzicht stond mij van aanvang af niet voor ogen. Vanzelfsprekend heb ik me terdege geschraagd door het bestuderen van veel literatuur, maar in bijna alles heb ik de musicus het laatste woord gegeven, me bewust van het absolute van de kunst en haar onvoorwaardelijke continuïteit.

Het ontstane patroon is soms grillig: niet ­alleen door mijn eigen keuzebeleid, maar ook omdat er lacunes zijn ontstaan doordat er gedurende bepaalde periodes in Nederland te weinig van betekenis voor het klavier is geschreven. Na Sweelinck komt de klavierliteratuur immers pas halverwege de negentiende eeuw opnieuw goed op gang. Dit gegeven en het feit dat niet elke Nederlandse componist voor klavier schrijft, ­vormen bij dit project de contouren, waarbinnen elke keuze voor de inhoud voortkwam uit diverse afwegingen. Zijn bepaalde stukken reeds meerdere malen opgenomen, heb ik daar in mijn optiek nog iets wezenlijks aan toe te voegen, wekt dit stuk mijn langdurige belangstelling, is er plaats voor op basis van objectieve parameters als chronologie, tijdsduur of toonsoort? En past het uiteindelijk binnen het schema en de opbouw van elke cd afzonderlijk en van de ­collectie als totaal? ‘I had to kill a lot of darlings’ en er ligt nog genoeg voor een vervolg. Niettemin rond ik dit project af met een satisfactie over het gevondene en gebodene.

Hoewel ik de beschikking heb over diverse historische klavierinstrumenten, heb ik besloten alle honderdtwaalf stukken op een hedendaags instrument op te nemen; met één en hetzelfde medium, eenduidig in het tot klinkende muziek omzetten van het geschrevene, met één maat gemeten, buiten de directe beïnvloeding van tijdgebonden ­instrumenten met hun uitvoeringspraktijk. Met als doel: zover mogelijk doordringen tot het spirituele proces van innerlijk gehoor tot geschreven compositie. Binnen de kaders van deze op eigen titel bijeengebrachte collectie, heb ik me niettemin beijverd om dicht in de geest van de tijd te blijven, manuele en instrumentale aanwijzingen zoveel mogelijk in acht te nemen, zonder daarbij te tornen aan mijn uitgangspunten. Boven alles echter staat het onveranderlijk boventijdelijke van de geest, het in alle ­tijden en culturen overeenkomende meta­fysische scheppingsproces van muziek, of dat nu Bach, Gesualdo, Boulez of Takemitsu betreft. Wat ik hier heb nagestreefd, heeft de Nederlandse pionier van de oude muziekpraktijk Anner Bijlsma als volgt verwoord: ‘Niets wordt opgelost door een historisch instrument. De authenticiteit zit niet zozeer in het instrument als wel in de echtheid van de overdracht’.

Ik draag dit werk op aan mijn in 2011 over­leden levensgezel Marguerite Brevet.